تکار تراپی
تکار تراپی (TECAR) روشی از گرمادرمانی عمقی است که با عبور جریان رادیوفرکانس بین یک الکترود و بدن، گرمای کنترل‌شده‌ای در لایه‌های عمقی عضله و بافت نرم ایجاد می‌کند. این گرما می‌تواند گردش خون موضعی را بیشتر کند، عضله را شل‌تر کند و به کاهش درد و سفتی و آماده شدن بافت برای حرکت و تمرین کمک کند. تکار در کلینیک‌های فیزیوتراپی و طب ورزشی برای دردهای عضلانی‌اسکلتی استفاده می‌شود و معمولاً بخشی از یک برنامه‌ی درمانی بزرگ‌تر است، نه یک درمان مستقل و جایگزین. مطالب این صفحه بر پایه‌ی مقالات علمی معتبر تنظیم شده و منبع هر مورد در بخش مقالات سایت آمده است.
تکار تراپی چیست و چطور کار می‌کند
دستگاه تکار جریان رادیوفرکانس را بین یک الکترود دستی و یک صفحه‌ی برگشت فلزی یا الکترود دوم عبور می‌دهد و بدن بیمار بخشی از مسیر این مدار است. دو حالت اصلی وجود دارد: حالت خازنی (کاپاسیتیو) که گرما را بیشتر در بافت‌های سطحی‌تر و پرآب مثل عضله ایجاد می‌کند، و حالت مقاومتی (رزیستیو) که گرما را در بافت‌های عمقی‌تر و کم‌آب‌تر مثل تاندون و اطراف استخوان متمرکز می‌کند. مقاومت طبیعی بافت در برابر عبور جریان، گرما تولید می‌کند؛ این گرمای درون‌زاد برخلاف گرمای سطحی کیسه‌ی آب گرم می‌تواند به عمق بافت برسد. نتیجه‌ی این گرمای کنترل‌شده، افزایش موضعی جریان خون، شل شدن نسبی عضله و کاهش حساسیت به درد در ناحیه‌ی درمان است.
جای تکار در برنامه‌ی فیزیوتراپی
تکار یک تکنولوژی گرمادرمانی است، نه درمانی برای علت اصلی درد یا آسیب. نقش آن کاهش موقت درد و سفتی و آسان‌تر کردن حرکت‌دهی و تمرین‌درمانی است. فیزیوتراپیست معمولاً تکار را پیش از تمرین‌های کششی و تقویتی یا همراه درمان دستی استفاده می‌کند تا بافت گرم و آماده‌ی حرکت باشد. باید به‌صراحت گفت که شواهد علمی تکار هنوز نسبتاً محدود است؛ بیشتر مطالعه‌های موجود کوچک هستند و برخلاف شاک‌ویو یا تنس، تعداد کارآزمایی‌های بزرگ و مرورهای نظام‌مند قوی برای تکار کم است. به همین دلیل بهترین نگاه به تکار این است که آن را یک درمان کمکی در کنار تمرین و درمان دستی در نظر بگیریم، نه یک درمان قطعی یا جایگزین آن‌ها.
کاربرد تکار بر اساس مشکل بیمار
کاربرد تکار بسته به نوع و محل مشکل عضلانی‌اسکلتی متفاوت است. در ادامه خلاصه‌ای از یافته‌های کارآزمایی‌های موجود آمده است؛ منبع کامل هر یک در بخش مقالات سایت قابل مشاهده است.
آرتروز زانو
در بیماران آرتروز زانو، چند جلسه تکار در طول چند هفته می‌تواند درد را به‌طور محسوس کمتر از دستگاه خاموش (شم) یا مراقبت معمول کند و راه را برای تمرین تقویتی زانو باز کند؛ این اثر بیشتر در هفته‌ها، نه ماه‌های بعد از پایان درمان دیده شده است.
کمردرد
در کمردرد مکانیکی و غیراختصاصی، تکار همراه تمرین‌درمانی یا درمان دستی می‌تواند درد و ناتوانی کمر را کم کند. در کارآزمایی‌های موجود این بهبود در طول چند هفته تا چند ماه ادامه داشته است.
درد میوفاشیال گردن و شانه
در گرفتگی و درد عضله‌ی ذوزنقه (پشت گردن و بالای شانه)، اضافه کردن تکار به کشش و دارو، کاهش بیشتری در درد و ناتوانی گردن نسبت به درمان معمول به‌تنهایی ایجاد کرده است.
کپسولیت چسبنده‌ی شانه
در کپسولیت چسبنده («شانه‌ی یخ‌زده»)، اضافه کردن تکار به برنامه‌ی تمرین و گرمادرمانی سطحی معمول، در یک کارآزمایی کاهش بیشتری در درد و ناتوانی شانه نسبت به درمان معمول به‌تنهایی نشان داده است.
کوفتگی عضلانی بعد از ورزش
یک جلسه‌ی تکار بعد از تمرین سنگین می‌تواند دامنه‌ی حرکت، قدرت و کوفتگی عضله را سریع‌تر از روند طبیعی بهبود دهد؛ این اثر در مطالعات کوچک و تک‌جلسه‌ای دیده شده است.
درد کشاله‌ران در ورزشکاران
در ورزشکاران مبتلا به درد کشاله‌ران ناشی از عضلات نزدیک‌کننده‌ی ران (ادکتور)، تکار همراه تمرین کششی در یک کارآزمایی با گروه شم، درد را کاهش داده و دامنه‌ی حرکت نزدیک کردن ران را در پیگیری یک‌ماهه بهتر کرده است.
با این حال باید این شواهد را با احتیاط خواند؛ بیشتر این کارآزمایی‌ها کوچک هستند، اغلب کمتر از ۶۰ نفر، و هنوز مرور نظام‌مند یا متاآنالیز بزرگ و قطعی برای تکار منتشر نشده است. تا زمانی که مطالعات بزرگ‌تر و با کیفیت بالاتر منتشر شود، بهتر است تکار را یک درمان مکمل در کنار تمرین و درمان دستی دانست، نه یک درمان مستقل یا نشانه‌ی قطعی بهبود.
موارد استفاده و اثر درمان
- کاهش درد زانو در آرتروزدر کارآزمایی ۴۵ نفره، ۸ جلسه تکار واقعی در ۴ هفته درد زانو را بلافاصله بعد از درمان بیشتر از دستگاه خاموش (شم) و مراقبت معمول کم کرد؛ این برتری نسبت به مراقبت معمول تا یک ماه ادامه داشت.منبع
- کاهش درد و ناتوانی در کمردرددر ۶۰ بیمار کمردرد، ۱۰ جلسه تکار در دو هفته در همه‌ی پیگیری‌های دو ماهه کاهش معنادار درد و ناتوانی داشت و در یک و دو ماه بعد از لیزردرمانی بهتر بود.منبع
- کاهش درد میوفاشیال گردن و شانهدر ۵۰ بیمار، اضافه کردن تکار دو بار در هفته به کشش و دارو، درد و ناتوانی گردن را بیشتر از درمان معمول به‌تنهایی کم کرد؛ ناتوانی شانه تفاوت معناداری نداشت.منبع
- کاهش درد و بهبود عملکرد در کپسولیت چسبنده‌ی شانهدر ۶۰ بیمار کپسولیت چسبنده‌ی شانه، اضافه کردن ۶ جلسه تکار در دو هفته به تمرین و گرمادرمانی و تنس، در یک و سه ماه بعد بهبود بیشتری در درد و ناتوانی شانه نسبت به درمان معمول ایجاد کرد.منبع
- بازیابی عضله بعد از ورزشدر ۲۸ نفر، یک جلسه‌ی ۳۰ دقیقه‌ای تکار، ۴۸ ساعت بعد از ورزش سنگین، دامنه‌ی حرکت، قدرت و درد عضله را به‌طور معنادار بهتر از گروه کنترل کرد.منبع
- کاهش درد کشاله‌ران در ورزشکاراندر ۲۲ ورزشکار مرد، ۱۰ جلسه تکار واقعی همراه تمرین کششی، درد را در تمام زمان‌های ارزیابی بیشتر از تکار نما کم کرد و دامنه‌ی حرکت نزدیک کردن ران را در پیگیری یک‌ماهه بهتر کرد.منبع
- نقشه‌ی کلی شواهد تکار در توانبخشیدر مرور ۱۳ مطالعه از میان ۲۷۶ مقاله‌ی بررسی‌شده، بیشتر مطالعه‌ها بعد از تکار کاهش درد و بهبود قدرت و عملکرد را گزارش کردند، اما فقط ۲ مطالعه خطر سوگیری پایین داشتند.منبع
جلسه‌ی درمان چطور است
در جلسه‌ی تکار، فیزیوتراپیست یک صفحه‌ی فلزی برگشت را زیر بدن یا نزدیک ناحیه‌ی درمان قرار می‌دهد و الکترود دستی را روی پوست، همراه با مقدار کمی ژل یا کرم رسانا، به‌صورت پیوسته و دایره‌وار حرکت می‌دهد، شبیه یک ماساژ آرام. بیمار باید حس گرمای ملایم و رو به افزایش را تجربه کند؛ اگر گرما بیش از حد یا ناراحت‌کننده شد، باید فوراً به فیزیوتراپیست گفته شود تا شدت دستگاه کم شود. هر جلسه معمولاً حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد و اغلب همراه یا بلافاصله قبل از تمرین‌درمانی و درمان دستی انجام می‌شود.
چند جلسه لازم است
تعداد جلسه‌ها به نوع و شدت مشکل بستگی دارد. در کارآزمایی‌های موجود، برنامه‌ها معمولاً بین ۶ تا ۱۰ جلسه در ۲ تا ۴ هفته بوده‌اند، دو تا سه بار در هفته. فیزیوتراپیست بعد از ارزیابی اولیه و بر اساس پاسخ بیمار به درمان در جلسات نخست، تعداد دقیق جلسات را تنظیم می‌کند.
چه کسانی نباید تکار دریافت کنند
تکار دستگاهی رادیوفرکانسی است و مثل سایر روش‌های دیاترمی، موارد احتیاط و منع مشخصی دارد. این موارد باید پیش از شروع درمان با فیزیوتراپیست و در صورت نیاز با پزشک بررسی شود:
- بارداری؛ تکار روی شکم و کمر در دوران بارداری معمولاً توصیه نمی‌شود.
- وجود تومور یا بدخیمی فعال در ناحیه‌ی درمان.
- ضربان‌ساز قلبی یا هر دستگاه الکترونیکی کار‌گذاشته‌شده در بدن؛ تکار روی یا نزدیک این دستگاه‌ها معمولاً انجام نمی‌شود.
- اختلال حس پوست در ناحیه‌ی درمان؛ چون بیمار نمی‌تواند گرمای بیش از حد را به‌موقع تشخیص دهد و خطر سوختگی وجود دارد.
- ترومبوز وریدی عمقی یا التهاب حاد وریدی (ترومبوفلبیت) در ناحیه‌ی درمان.
- اختلال انعقاد خون یا مصرف داروهای ضدانعقاد؛ باید پیش از درمان با پزشک هماهنگ شود.
- عفونت حاد یا التهاب فعال در ناحیه‌ی درمان.
- نزدیکی مستقیم به چشم‌ها، اندام‌های تناسلی یا جمجمه، که در برخی پروتکل‌ها محدود شده است.
- وجود پیچ، پلاک یا پروتز فلزی دقیقاً زیر الکترود در برخی پروتکل‌ها؛ در این حالت محل و شدت درمان باید با احتیاط بیشتری تنظیم شود.
در هر یک از این موارد، تصمیم نهایی درباره‌ی انجام یا ادامه‌ی تکار باید با هماهنگی پزشک و فیزیوتراپیست گرفته شود.